به کرم تنیا ساژیناتا کرم پهن گوشت گاو و به فارسی کرم کدو یا تنیای گاو نیز گفته می شود. علیرغم این که اغلب مبتلایان یک کرم در روده دارند، مواردی از آلودگی با ۱۲ کرم هم گزارش شده است. کرم بالغ ساژیناتا در روده باریک انسان زندگی می کند.

طول کرم ۴ تا ۸ متر، دارای ۴ بادکش است که بوسیله بادکش های موجود در سر به مخاط روده باریک می چسبد. تعداد بندهای آن هزار تا دو هزار بند می باشد. بندها از نظر جنسی هرمافرودیت هستند. (هر دو دستگاه تناسلی نر و ماده در این بندها وجود دارد). بندهای آخر بنام بند بارور بطور تک تک از بدن کرم جدا و به خودی خود هنگام روز از طریق مقعد همراه مدفوع دفع می شوند.

این انگل ۲ میزبان دارد:

میزبان نهایی آن انسان و مهمترین میزبان واسط آن گاو و گاهی شتر می باشد. طول عمر کرم بیشتر از ۲۵ سال می باشد.


چرخه زندگی

بندهای بارور از بدن انسان آزاد شده و موجب آلودگی گیاهان و علوفه می شود. گاو به دنبال خوردن گیاهان و علوفه حاوی تخم کرم آلوده می شود. تخم انگل در لوله گوارش گاو پاره شده جنین ۶ قلابی آزاد می شود. جنین ۶ قلابی جدار روده را سوراخ کرده، وارد گردش خون عمومی می شود و از طریق عروق خونی وارد بافتهای عضلانی گاو شده، پس از ۶۰ تا ۷۰ روز بصورت کیست در می أید که به آن سیستی سرکوس بویس می گویند. کیست رسیده در گاو صورتی رنگ و ابعاد آن ۵ تا ۹ میلی متر است. انسان با خوردن گوشت نیم پخته ای که مراحل لاروی (آلوده کننده) سیتی سرکوس بویس را داشته باشد مبتلا می شود. پس از ۱۰ تا ۱۲ هفته آلودگی روده ای ایجاد و لارو آزاد شده به جدار روده می چسبد. لارو طی ۵/۲ تا ۳ ماه به کرم بالغ تبدیل و تخم گذاری می کند. کرم بالغ در روده انسان چندین سال زنده می ماند و شخص آلوده روزانه حدود ۸ عدد بند دفع می کند. تخمها در محیط بیرون بسیار مقاوم هستند، بطوری که در محیط خشک تا ۳ هفته و در محیط مرطوب تا ۵ ماه زنده می ماند.


علائم بالینی

درد ناحیه بالای شکم، عصبانیت، سرگیجه، تهوع، کاهش اشتها یا افزایش اشتها، دل درد در ناحیه آپاندیس به علت ورود بندکرم یا تخم در مجرای آپاندیس.


تشخیص

بیماری از طریق یافتن بندهای بارور در رختخواب یا مدفوع و یا یافتن تخم در مدفوع یا اطراف مقعد که بوسیله تست نوارچسب تشخیص داده می شود.


پیشگیری

۱- عدم استفاده از فاضلاب تازه انسانی در آبیاری سبزیجات ومراتع

۲- انجماد گوشت در حرارت ۱۵ -۱۰ درجه زیر صفر به مدت ۱۰تا ۵ روز

۳- آموزش به مردم در مورد دفع صحیح زباله و عدم استفاده از کودهای انسانی تازه در مزارع

۴- آموزش به مردم در مورد دفع صحیح مدفوع وضد عفونی کردن توالتهای آلوده

۵- نظارت بر تهیه و توزیع گوشت در کشتارگاهها و قصابیها

۶- آموزش در مورد اجتناب از خوردن گوشت گاو و یا شتر بصورت خام یا نیم پز